Alleen al in Nederland hebben meer dan 4 miljoen mensen een vervette lever, vaak zonder het te weten (1). In 70–90% van de gevallen van overgewicht en obesitas speelt leververvetting ook een rol (2).
Het gevaar van leververvetting is dat veel mensen het niet weten en dat het de kans op vele aandoeningen vergroot. Het is dus een sluipend probleem. Zonder pijn. Vaak zonder duidelijke signalen. Ondertussen ondermijnt het je gezondheid van binnenuit.
Gelukkig is er ook goed nieuws: leververvetting is een omkeerbaar proces.
In dit artikel geef ik een antwoord op de volgende vragen.
- Wat is een niet-alcoholische vervette lever (NAFLD)?
- Interessante weetjes over de lever
- Hoe stel je een vervette lever vast?
- 8 tips tegen een leververvetting
Wat is een niet-alcoholische vervette lever (NAFLD)?
De lever is een echte krachtpatser. Niet voor niets wordt deze in de traditionele Chinese geneeskunde “de generaal” genoemd. Wanneer de generaal uit balans is, worden meer dan 500 processen in je lichaam minder goed uitgevoerd.
De meest voorkomende leveraandoening is niet-alcoholische leververvetting (NAFLD). Dit is leververvetting die niet het gevolg is van alcoholgebruik. NAFLD staat voor Non-Alcoholic Fatty Liver Disease.
Bij NAFLD krijgt de lever meer vet aangeboden dan hij kan verwerken. Het gevolg is dat vet wordt opgeslagen in de levercellen (hepatocyten). Daarnaast worden schadelijke stoffen minder goed ontgift en kunnen ze zich opstapelen in het lichaam. Zo wordt de deur opengezet voor verschillende aandoeningen.
Interessante weetjes over de lever
- Het grootste deel van je schildklierhormoon wordt in de lever geactiveerd (T4 → T3). Bij leververvetting nemen ontstekingsbevorderende cytokinen toe en vertraagt de stofwisseling. Gevolg: vermoeidheid en gewichtstoename.
- Veel hormoongerelateerde klachten hangen samen met een minder goed werkende lever. Een gezonde lever verkleint de kans op hormonale klachten.
- Langdurige leverklachten kunnen cognitieve klachten geven. De lever is, naast ontgifting, belangrijk voor de glucosevoorziening van de hersenen. Leververvetting kan deze energievoorziening verstoren. Onderzoek laat zien dat een vervette lever ook de werking van bepaalde hersengebieden beïnvloedt. Dat verhoogt de kans op angst- en depressieve klachten. (3)
- Huidaandoeningen zoals psoriasis en acne zijn vaak gerelateerd aan een slecht functionerende lever (4).
- Klachten bij NAFLD worden vaak pas laat opgemerkt. Soms is er pijn rechtsboven in de buik. Bij klachten zoals spierzwakte, vermoeidheid en gewichtsverlies is de aandoening vaak al ver gevorderd.
- Leververvetting kan leiden tot tekorten aan vitaminen en mineralen, zoals de vetoplosbare vitaminen A, D en E, koper en vitamine B12. Dit verzwakt het immuunsysteem. Tegelijk kan de ijzerspiegel stijgen, wat oxidatieve stress en weefselschade kan bevorderen (5).
Let op: ook slanke mensen kunnen een vervette lever hebben. De binnenkant zegt niet altijd iets over de buitenkant.
Hoe stel je NAFLD vast?
Verhoogde leverenzymen zoals ALAT en ASAT vallen vaak nog binnen de referentiewaarden. Ontstekingsmarkers zoals TNF-alfa, IL-6 en CRP hebben individueel weinig voorspellende waarde voor NAFLD (6, 7). Combinaties van waarden zijn betrouwbaarder.
De meest nauwkeurige methode is de NAFLD-fibrosescore. Deze combineert leeftijd, BMI, ALAT, ASAT, albumine en bloedplaatjes. Met deze gegevens kun je de score berekenen via deze calculator: klik hier voor deze calculator.
In Nederland wordt deze score weinig gebruikt. Vaak stelt men leververvetting vast met MRI of CT-scan.
7 tips tegen een leververvetting. (niet door alcohol veroorzaakt)
1) Val af
Gewichtsverlies is de belangrijkste interventie.
Uit onderzoek blijkt: bij 3–10% gewichtsverlies herstelt 67% van de mensen van leververvetting (8). Bij 75 kg is dat 2,25–7,5 kg gewichtsverlies. Ik weet het; afvallen is makkelijke gezegd dan gedaan. Juist je zwakste schakel bepaalt vaak je grootste klacht. Eet je te veel koolhydraten of beweeg je te weinig/ zit je veel? Hoe zit het met je darmflora? Hoe zit het met de progesteron-oestrogeen balans dat in de overgang nog meer een belangrijke rol gaat spelen? Hoe zit het met je slaap? Hoe zit het met stress? vergeet niet om je schildklierwaardes te bepalen.
2) Eet ontstekingsremmend
Omega-3 vetzuren, koffie, noten, groene thee, avocado en olijfolie zijn gunstig. (9)
Koffie is heilzaam, maar beperk tot maximaal 2–3 koppen en vermijd koffie na de middag vanwege invloed op je bioritme: (10)
3) Beperk het aantal eetmomenten tot maximaal 3 per dag
Eem hoge maaltijdfrequentie draagt ook bij aan het ontstaan van een vette lever. (11 ) Hoe zit dat? Elke keer dat we eten ontstaat er een ontstekingsreactie in het lichaam. (12) Dit wordt ook wel een postprandiale ontstekingsreactie genoemd. Hoe vaker we eten, hoe hoger de ontstekingsgraad, hoe hoger de vetopslag. Minimaliseer dus tussendoortjes, zeker met snelle koolhydraten/suiker.
4) Zorg voor voldoende vitamine E
Vitamine E wordt in de natuurgeneeskunde vaak ingezet bij de behandeling van leververvetting (13). Vitamine E is een in vet oplosbare antioxidant. Eenvoudig gezegd zorgt het ervoor dat vetten stabiel blijven en dus niet oxideren. Zolang vetten in de lever stabiel blijven weet je lever er raad mee. De lever kan ze bijvoorbeeld omzetten in andere stoffen of er energie uit vrijmaken.
Vitamine E is zeer waardevol, vooral in alle vetrijke weefsels. Denk hierbij niet alleen aan de lever maar ook aan de hersenen. Voedingsmiddelen waar je veel vitamine E in aantreft zijn: tarwekiemolie (op nr.1), amandelen, avocado’s, spinazie en kiwi’s.
5) Stop met eten tussen 18:00 en 19:00 uur.
Hoe later je op de dag eet, hoe groter de kans op een leververvetting. (14) Let wel, het is niet erg als dit niet altijd lukt, maar stel jezelf dit zoveel mogelijk als doel.
6) Maak na de maaltijd een korte wandeling
Een korte wandeling na de maaltijd helpt je spieren direct glucose uit het bloed op te nemen. Daardoor stijgt je bloedsuiker en insuline minder sterk. Dit verlaagt de vetaanmaak in de lever en vermindert de ontstekingsreactie na het eten. (15)
7) Zorg voor een gezonde darmflora
Een langdurig ontregelde darmflora kan leiden tot een lekkende darm. Bacteriële resten, ook endotoxinen genoemd, komen dan in de bloedbaan en veroorzaken ontstekingen en oxidatieve stress in de lever (16). Tegelijk raken choline en galzuren uit balans, waardoor vet slechter wordt afgevoerd. Gevolg: vet stapelt zich op. (17)
Inuline is hierbij een interessante vezel, vooral bij hoge inname van glucose-fructosestroop uit frisdrank en bewerkte voeding. In dieronderzoek kon inuline leververvetting vrijwel volledig terugdraaien als gevolg van een hoge inname van glucose-fructose stroop (18)
In welke voedingsmiddelen tref je veel inuline aan?
- Cichoreiwortel (18 g per 100 g)
- Aardpeer (13 g per 100 g)
- Knoflook (tot 12,5 g per 100 g)
- Prei (6,5 g per 100 g)
- Ui (4,3 g per 100 g)
- Asperges (2,5 g per 100 g)
- Tarwezemelen (2,5 g per 100 g)
- Gerst (0,8 g per 100 g)
- Bananen (0,5 g per 100 g)
Tot slot
Ik hoop dat je deze tips ter harte neemt.
Het zijn eenvoudige tips die een groot verschil kunnen maken.
Hartelijke groet,
Ir. ing. Mohammed Boulahrir
Orthomoleculair therapeut & Klinisch psycho neuro immunoloog
