Dampness: hoe interne vochtigheid volgens de Chinese geneeskunde je gezondheid beïnvloedt

Wat is dampness?

“Stagnatie is het begin van alle ziekten.” Een eeuwenoud uitgangspunt uit de traditionele Chinese geneeskunde.

Beweeg je lichaam. Laat je emoties stromen. Adem diep. Rek je uit. Wandel. Want waar beweging ontbreekt, ontstaat stagnatie. Binnen de Chinese geneeskunde bestaat hiervoor een bijzonder begrip: Dampness, oftewel interne vochtigheid.

Stel je een rivier voor die nauwelijks meer stroomt. Het water wordt troebel, zwaar en verandert langzaam in een moeras. Volgens deze eeuwenoude zienswijze kan iets vergelijkbaars in ons lichaam gebeuren: onze levensenergie (Qi) stroomt niet meer vrij en er ontstaat een gevoel van stagnatie.

Je buik voelt opgeblazen, je lichaam zwaar en je hoofd mistig. Je hebt minder energie, raakt sneller geïrriteerd en zelfs kleine dingen kosten je moeite.

Het bijzondere aan Dampness is dat het niet om één klacht gaat, maar om een patroon waarin lichamelijke en mentale klachten met elkaar samenhangen.

8 signalen die volgens de traditionele Chinese geneeskunde kunnen wijzen op ‘Dampness’

1. Een opgeblazen buik, vooral na het eten

Je begint de dag met een redelijk platte buik, maar na een maaltijd voelt je buik zwaar, gespannen of opgezet. Vooral na koolhydraatrijke maaltijden, zuivel of zoetigheid kun je hier last van hebben.

2. Vermoeidheid die nauwelijks verdwijnt

Je wordt moe wakker, ook wanneer je voldoende hebt geslapen. Je lichaam voelt zwaar en zelfs eenvoudige dagelijkse activiteiten kosten meer energie dan normaal.

3. Een wazig hoofd en moeite met concentreren

Je hebt het gevoel dat je hoofd niet helemaal helder is. Je vergeet sneller dingen, kunt je moeilijk concentreren en ervaart een soort mentale mist (brain fog).

4. Hardnekkig buikvet en moeite met afvallen

Je merkt dat vet zich vooral rondom je buik en taille ophoopt. Ondanks gezonder eten en meer bewegen lukt het maar moeilijk om gewicht kwijt te raken.

5. Slecht slapen en moeilijk wakker worden

Je slaapt onrustig, voelt je ’s ochtends niet uitgerust en hebt moeite om op gang te komen. Soms duurt het uren voordat je je echt wakker voelt.

6. Een zwaar en opgeblazen lichaam

Je voelt je regelmatig opgezet of gezwollen. Je kleding zit strakker, je gezicht oogt voller en je lichaam voelt minder licht en soepel aan.

7. Wisselende ontlasting, vaak zacht of plakkerig

Je ontlasting is regelmatig zacht, papperig of plakkerig en blijft soms aan de toiletpot kleven. Ook kan je stoelgang wisselen tussen normale en dunne ontlasting.

8. Vocht vasthouden, vooral rondom enkels en gezicht

Je enkels of onderbenen zijn aan het einde van de dag dikker. Soms word je wakker met gezwollen oogleden of een opgezet gezicht.

Vocht in je huis: wat je niet ziet, adem je wel in.

Binnen de TCM wordt niet alleen gekeken naar interne vochtigheid (Dampness), maar ook naar de invloed van vocht uit onze leefomgeving.

Zo zijn vocht en schimmel in huis schadelijker dan veel mensen denken. Volgens de WHO verhogen ze het risico op luchtwegklachten, infecties en astma (1). Een grote analyse van onderzoek liet zelfs zien dat het gaat om 30 tot 50% meer klachten (2).

Waarom Dampness volgens de Chinese geneeskunde zo hardnekkig is.

Binnen de traditionele Chinese geneeskunde bestaat een bijzondere uitspraak:
“Duizend keer kou is makkelijk te verdrijven, één keer vocht niet.”

Stel je voor dat je een koude kamer binnenkomt. Je zet de verwarming aan en binnen een uur is de kou verdwenen. Maar bij vocht ligt dat anders. Vocht trekt in de muren en kan schimmelvorming veroorzaken. Alleen de verwarming aanzetten helpt dan niet. Zolang je de oorzaak niet aanpakt, blijft het probleem terugkomen.

Een andere mooie uitspaar die ik tegenkwam bij het schrijven van dit artikel is de volgende:

“Piekeren schaadt de Milt.”

Binnen de TCM speelt de Milt een centrale rol bij het verwerken van voeding én gedachten. Wie voortdurend piekert, besteedt als het ware zoveel energie aan het verteren van zorgen dat er minder overblijft voor de spijsvertering.

Je blijft je gedachten verteren, terwijl je lichaam moeite krijgt met het verteren van je voeding. Volgens de TCM kan hierdoor Dampness ontstaan. Zelfs een voedingspatroon dat wij in het Westen als gezond beschouwen, kan volgens deze eeuwenoude voedingsleer bijdragen aan interne vochtigheid.

Denk aan smoothies, grote hoeveelheden rauwkost en fruit, ijskoude dranken en veel zuivel. De TCM beschouwt deze voedingsmiddelen als mogelijk belastend voor de Milt, vooral wanneer de spijsvertering al verzwakt is.

De ironie is dat je volgens deze zienswijze heel bewust gezond kunt eten, terwijl je spijsvertering juist behoefte heeft aan iets anders. Daarom wordt binnen de Chinese voedingsleer vaak de voorkeur gegeven aan warme, bereide maaltijden en lauwwarme dranken, zeker in de koude maanden.

Hoe ga je Dampness tegen?

Wat kun je naast de voeding nog meer doen tegen Dampness?

Kleding
Houd je buik, onderrug en voeten warm en droog. Korte truitjes, een blote onderrug of op blote voeten over een koude vloer: volgens de TCM laat je zo kou en vocht binnen.

Ga nooit met nat haar naar bed of naar buiten. Trek natte of bezwete sportkleding en een nat badpak meteen uit. Vocht dat op je huid blijft zitten, trekt volgens de TCM naar binnen.

Leefstijl
Blijf niet urenlang zitten. Sta elk halfuur even op. Volgens de TCM houdt beweging je Qi in stroom en voorkomt het stilstand.

Wandel 10–15 minuten na het eten. Dat ondersteunt je spijsvertering en helpt ook om grote schommelingen in je bloedsuiker na de maaltijd te beperken.

Beweeg dagelijks tot je licht zweet. Zweten is een van de natuurlijke manieren waarop je lichaam vocht kwijtraakt.

Laat je emoties niet opstapelen. Geef je piekeren een vaste plek: plan elke dag 15 minuten om je zorgen op te schrijven, of maak je hoofd leeg met een wandeling of een gesprek. Zo hoeft je hoofd, en volgens de TCM dus ook je Milt, er niet de hele dag mee bezig te zijn.

Woning
Zet je slaapkamerraam na het opstaan wijd open, droog er geen was en houd de luchtvochtigheid tussen 40 en 60%. Zie je schimmel? Pak dan de oorzaak aan, niet alleen de plek.

Nog een laatste tip: details maken het verschil.

Regelmatig eet ik als ontbijt yoghurt met wat bessen (rijk aan polyfenolen, die gunstig zijn voor de darmflora), chiazaad voor de vezels en vaak ook een schep eiwitpoeder. Op het eerste gezicht een gezond ontbijt, toch?

Maar volgens de Chinese voedingsleer is dit niet de meest optimale maaltijd, zeker niet in de winter. Vooral koude yoghurt vraagt volgens de TCM extra energie van de Milt om de voeding te verwarmen en te verteren.

Maar stel je nu eens voor dat je met een paar kleine aanpassingen ditzelfde ontbijt veel geschikter kunt maken volgens de TCM?

Verwarm de yoghurt voorzichtig en voeg er een gekookte peer aan toe, eventueel met een beetje kaneel. De ingrediënten zijn nauwelijks veranderd, maar volgens de Chinese voedingsleer is het verschil voor je spijsvertering groot.

Hieronder zie je hoe een paar eenvoudige aanpassingen volgens de TCM het verschil kunnen maken.

Tot slot

Zelfzorg zit vaak in de details. In kleine, alledaagse gewoonten waar we nauwelijks bij stilstaan, maar die op de lange termijn een groot verschil kunnen maken.

Juist daarom vind ik de Chinese geneeskunde zo interessant: ze leert je opnieuw kijken naar dingen die je iedere dag doet, zonder erbij na te denken.

Tot de volgende inspiratiemail!

Hartelijke groet,

Ir. ing. Mohammed Boulahrir
Orthomoleculair therapeut & Klinisch psycho neuro-immunoloog
www.poweracademy.nl