De Counterclockwise Study van Ellen Langer: hoe gedachten invloed hebben op veroudering

Ellen Langer is een professor psychologie aan de Harvard University (1). In 1979 deed zij de beroemde ‘Counterclockwise Study Later beschreef ze deze studie in haar bestseller “Mindfulness” (2). In 2019 is deze studie opnieuw uitgevoerd, waarbij vergelijkbare resultaten werden gezien (3)

Ellen Langer stelde een interessante onderzoeksvraag:

In hoeverre wordt het verouderingsproces bepaald door biologie en in hoeverre door de overtuigingen die we hebben over ouder worden?

Professor Ellen Langer (bron)

Het experiment in het kort

Ze nam in 1979 een groep oudere deelnemers (tussen de 70 en 80 jaar oud) mee naar een afgelegen klooster. Alles in het klooster werd teruggebracht naar 20 jaar eerder.

• oude radio-uitzendingen
• tijdschriften uit hun jeugd
• muziek uit hun jeugd

Gesprekken alsof het daadwerkelijk weer 1959 was  De deelnemers mochten niet praten over het heden en moesten zich gedragen alsof ze écht 20 jaar jonger waren.

Indrukwekkende resultaten

Tijdens hun verblijf in het klooster deden de deelnemers verschillende testen en werden er verschillende bloedwaardes gemeten. Na slechts enkele dagen zagen onderzoekers veranderingen die bijna ongelooflijk lijken:

• sterkere handknijpkracht
• verbeterde houding
• soepeler lopen
• beter gehoor
• beter zicht
• verbeterde geheugenprestaties
• hogere cognitieve scores
• minder gewrichtsklachten

Onafhankelijke beoordelaars vonden daarnaast ook dat de deelnemers er zichtbaar jonger uitzagen. (4)

Welke belangrijke lessen kunnen we destilleren uit het onderzoek van Ellen Langer?

Je bent niet je leeftijd, je bent je energie.
Er zijn mensen die 27 zijn en uitgeput zijn en mensen die 87 zijn en volop levenslust hebben.  Het gaat er niet alleen om wat je eet, maar minstens zo belangrijk is dus de omgeving en mensen met wie je jouw tijd doorbrengt.

Als jij in een omgeving zit met 9 mensen die allemaal klagen en alleen over hun problemen praten en hoe zwaar het leven is, is de kans zeer groot dat jij de tiende klager wordt.

Je omgeving beïnvloedt je gezondheid enorm.
Je omgeving “programmeert” gedrag, verwachting en fysiologie in zowel positieve, als negatieve zin. Denk hierbij aan de aanmaak van hormonen, geluksstofjes en verschillende immunologische stofjes.

Kijk uit voor steretype gedrag dat ‘zogenaamd’ hoort bij de leeftijd.
Een andere psychologe, Becca Levy werd bekend door haar Stereotype Embodiment Theory. (5) De kern van deze theorie is dat de overtuigingen die we hebben over ouder worden, letterlijk invloed krijgen op hoe ons lichaam en brein verouderen.

Wat betekent dit concreet?
Wanneer iemand voortdurend hoort:

• “ouderdom betekent achteruitgang”
• “je geheugen wordt slechter”
• “na een bepaalde leeftijd gaat het bergafwaarts”

dan kunnen deze overtuigingen zich langzaam vastzetten in het onderbewuste. En volgens deze theorie beïnvloeden die overtuigingen ook nu: stressreacties, gedrag, hormonen, hersenfunctie en zelfs biologische verouderingsprocessen.
Ellen Langer zegt hierover mooi:

Het zijn in de eerste plaats niet onze lichamelijke beperkingen die ons begrenzen, maar vooral de overtuigingen die we hebben over onze lichamelijke grenzen.

Veel mensen verouderen psychologisch sneller dan biologisch.

De studie van Ellen langer stelt ook dat sommige mensen eerst “oud in hun hoofd” worden en pas daarna in hun lichaam. Besef ook nu dat je lichaam een energiesysteem is waarbij de software (wat je denkt) en de hardware (je organen en cellen) één geheel vormen.  Wanneer jij je continue klaagt, boos bent, zorgen maakt of allerlei ramscenario’s afspeelt in je hoofd, dan graaf je langzaam je eigen graf.

Tot slot

De afgelopen decennia zie je dat er (gelukkig) steeds meer ruimte is gekomen voor trauma binnen zowel het publieke als wetenschappelijke debat. Dat is een belangrijke ontwikkeling omdat bewustwording immers bijdraagt aan heling.

Het gevaar ontstaat echter wanneer zelfontwikkeling een nieuwe identiteit wordt. Een leven waarin iemand van de ene retreat naar de andere therapiesessie gaat, voortdurend blijft graven in het verleden en zich steeds meer gaat identificeren met pijn, labels en beperkingen.

Ja, het is belangrijk om oude pijn te doorvoelen.
Maar de volgende stap is minstens zo belangrijk:
bewust worden van de overtuigingen, omgeving en verhalen die je vandaag de dag blijft voeden.

Want uiteindelijk word je niet alleen gevormd door wat je is overkomen…
maar nog veel sterker door het verhaal dat je jezelf daar iedere dag opnieuw over vertelt.

Het lichaam luistert voortdurend mee naar je gedachten, overtuigingen en identiteit.
En precies daarom is heling niet alleen het loslaten van pijn…
maar ook de MOED om jezelf niet langer te blijven definiëren door je verleden.

Tot de volgende inspiratiemail!

Hartelijke groet,

Ir. ing. Mohammed Boulahrir
Orthomoleculair therapeut & Klinisch psycho neuro-immunoloog
www.poweracademy.nl