Parfum en gezondheid: de verborgen invloed op hormonen, histamine en allergieën

Allereerst…

Wanneer ik schrijf over onderwerpen zoals parfum, pesticiden of andere vormen van chemische belasting, krijg ik regelmatig dezelfde reacties.

“Je moet toch ergens aan doodgaan.”
“Mijn opa is 100 geworden en hij rookte bijna elke dag”
“Het valt allemaal wel mee.”

Misschien heb je die gedachten zelf ook weleens gehad.

Toch geloof ik dat deze reacties voorbijgaan aan een belangrijke realiteit: we leven niet meer in dezelfde wereld als onze grootouders. Nog nooit in de geschiedenis van de mensheid zijn we dagelijks blootgesteld aan zoveel kunstmatige stoffen via de lucht die we inademen, het water dat we drinken, de voeding die we eten en de producten die we op onze huid smeren.

Mijn doel is niet om je bang te maken. Angst leidt zelden tot goede keuzes. Mijn doel is iets anders: bewustwording. Want hoe meer je begrijpt welke factoren je gezondheid beïnvloeden, hoe beter je in staat bent om keuzes te maken die je lichaam ontlasten.

De verborgen link tussen parfum, histamine en allergieën

Wat veel mensen niet weten, is dat de invloed van parfum veel verder kan gaan dan alleen een huidreactie. Onderzoek laat zien dat bepaalde geurstoffen mestcellen kunnen activeren, waardoor meer histamine vrijkomt. Histamine is dezelfde stof die betrokken is bij allergieën, ontstekingen en overgevoeligheidsreacties.

Daarnaast kunnen geurstoffen het immuunsysteem stimuleren om meer TH2- en TH22-cellen te activeren. Deze cellen produceren ontstekingsstoffen die de aanmaak van IgE verhogen, een belangrijk antistof dat betrokken is bij allergische reacties. Het gevolg? Niet alleen een grotere kans op eczeem en huidirritatie, maar ook op klachten zoals hooikoorts, astma, benauwdheid en andere vormen van overgevoeligheid. (1)

Met andere woorden: wat voor je neus aangenaam ruikt, kan door je immuunsysteem worden gezien als een ongewenste indringer. Bij gevoelige mensen kan een parfum daardoor een immuunreactie in gang zetten die veel verder reikt dan de huid alleen.

Parfum en hormonen: wanneer een vreemde sleutel in het slot past

Je hormonen communiceren met je cellen via receptoren. Je kunt dit vergelijken met een sleutel die precies in het juiste slot past. Zodra bijvoorbeeld insuline, cortisol, oestrogeen of een schildklierhormoon zich aan zijn receptor bindt, krijgt de cel een duidelijke instructie.

In het onderstaande plaatje zie je dit principe weergegeven. De oranje sleutel stelt een natuurlijk hormoon voor en de paarse vorm de receptor. Wanneer de juiste sleutel in het juiste slot past, ontstaat er een reactie in de cel. Zo hoort het systeem te werken.

Het probleem is dat sommige chemicaliën uit parfum zich gedragen als een valse sleutel. Wetenschappers noemen deze stoffen hormoonverstorende stoffen (endocrine disruptors). In het plaatje zie je links zo’n hormoonverstorende stof die zich aan de receptor bindt. Hierdoor kan de normale communicatie worden verstoord.

Sommige van deze stoffen bootsen natuurlijke hormonen na, waardoor een receptor onterecht wordt geactiveerd. Andere blokkeren juist de receptor, waardoor het echte hormoon zijn boodschap niet meer kan afleveren. Daarnaast zijn er stoffen die de vorm van een receptor veranderen of de aanmaak en afbraak van hormonen beïnvloeden, bijvoorbeeld via de lever.

Je kunt je voorstellen wat er gebeurt wanneer een receptor dag in dag uit wordt blootgesteld aan dergelijke stoffen. Wat betekent dat in de praktijk? Denk aan een verminderde gevoeligheid voor insuline, veranderingen in de stressrespons via cortisol of verstoringen van de schildklierfunctie.

Wat zijn overige schadelijke effecten van chemicaliën in parfums?

Wat mij opviel tijdens het bestuderen van de wetenschappelijke literatuur over parfum, is dat er verrassend veel onderzoek bestaat naar de mogelijke gezondheidseffecten van geurstoffen.

In een onderzoek werden honderden wetenschappelijke publicaties uit drie grote onderzoeksdatabases doorgelicht. Het doel: onderzoeken welke effecten veelgebruikte parfumchemicaliën kunnen hebben op de gezondheid.

Het onderstaande schema is gebaseerd op die analyse en laat zien met welke aandoeningen bepaalde geurstoffen in verband worden gebracht. (2)

Van parabenen tot ftalaten: wat zit er eigenlijk in parfum?

Hieronder tref je 4 veelvoorkomende chemicaliën aan die je aantreft in parfums. Het is zeker niet de volledige lijst.

Parabenen
Parabenen worden gebruikt om de houdbaarheid producten te verlengen. Parabenen kunnen een oestrogeenachtige werking hebben en worden daarom al jarenlang onderzocht vanwege hun mogelijke invloed op de hormonale balans. (3)

Ftalaten
Deze stoffen worden vaak toegevoegd om geuren langer op de huid of in een product vast te houden. Sommige ftalaten, zoals DEP (diethylftalaat), staan bekend als hormoonverstorende stoffen en worden in verband gebracht met verstoringen van de hormoonhuishouding en een verminderde vruchtbaarheid bij mannen. (4)

Vluchtige Organische Stoffen (VOC’s): Dit zijn stoffen die gemakkelijk verdampen en via de luchtwegen het lichaam kunnen binnendringen. Ze worden in verband gebracht met irritatie van de luchtwegen, allergische reacties, hoofdpijn, overgevoeligheidsklachten en effecten op het zenuwstelsel. (5) Voorbeelden van VOC’s zijn: ethanol, aceton of acetaldehyde. (6)

Aldehyden:
Geurstoffen uit deze groep kunnen de huid, ogen en luchtwegen irriteren. Sommige aldehyden staan bekend als sterke allergenen en worden in verband gebracht met eczeem, overgevoeligheidsreacties en verergering van astmatische klachten. (7)

Hoe beperk je de blootstelling aan chemicaliën in parfum?

Lees het etiket
Let vooral op de veelgebruikte onderstaande stoffen die eerder aan bod zijn gekomen in dit artikel.

• Parabenen
• Ftalaten
• Aldehyden
• Vluchtige Organische Stoffen

Maak gebruik van de onderstaande volgende handige site.

Wil je weten wat er in jouw cosmeticaproduct zit? Gebruik dan de gratis EWG Skin Deep database. Je kunt er ingrediënten opzoeken en direct zien hoe deze vanuit gezondheidsperspectief worden beoordeeld. Zie ook:  https://www.ewg.org/skindeep/

Gebruik minder parfum
De eenvoudigste oplossing is vaak ook de meest effectieve. Veel mensen gebruiken dagelijks meerdere geurproducten tegelijk: parfum, deodorant, shampoo, wasmiddel en luchtverfrisser. Juist die optelsom bepaalt de totale blootstelling.

En als je het toch gebruikt, spuit het dan wat vaker op je kleding. Zo komen de chemicaliën alleen nog binnen via de longen en niet via de huid en de longen wanneer je het direct op de huid spuit.

Vervang vaker parfum door een essentiële olie.
Echter wees ook nu voorzichtig, Sommige essentiële oliën zijn zo geconcentreerd dat ze ook de huid kunnen irriteren. Verdun dus een de essentiële olie met een dragerolie zoals: jojoba olie, amandelolie of abrikozenpitolie.

Eet vaker leverbeschermende voeding
De lever speelt een centrale rol bij het neutraliseren en afvoeren van lichaamsvreemde stoffen. Daarom is het verstandig om regelmatig voedingsmiddelen te eten die dit natuurlijke proces ondersteunen.

• Cysteïne en methionine uit ui, knoflook, bieslook, prei en witlof
• Choline uit eieren, kruisbloemige groenten, paddenstoelen, noten en zaden.
• Alle B-vitamines uit groenten en vlees (B12)
• Alle kruisbloemigen: spruitjes, tuinkers, boerenkool, raap, savooiekool, koolrabi, rode kool, broccoli, bloemkool, paksoi en radijs
• Artisjok, kurkuma en gember

Kan je lever wel een oppepper gebruiken? Doe dan een mariadistel kuur; dit is van oudsher het krachtigste kruid voor de lever. Mariadistel ondersteunt de lever door levercellen te beschermen tegen oxidatieve schade en het natuurlijke herstelvermogen van de lever te bevorderen. Klik hier voor meer info

Ondersteun je overige ontgiftingsorganen
Voor een goede ontgifting is meer nodig dan alleen een gezonde lever. Ook de nieren, darmen en het lymfestelsel spelen een cruciale rol bij het afvoeren van afvalstoffen.

Bewegen is heel belangrijk voor de lymfestroom en de lever, drink voldoende vocht en ga wat vaker naar de sauna zodat je via het zweten meer afvalstoffen via de huid afvoert.

Heb je nog aanvullende tips of andere handige weetjes over dit onderwerp, deel ze gerust in het relatieveldje hieronder.

Tot de volgende inspiratemail!

Ir. ing. Mohammed Boulahrir
Orthomoleculair therapeut & Klinisch psycho neuro-immunoloog
www.poweracademy.nl