Dopamine verhogen: waarom motivatie, focus en geluk beginnen in je brein

De meeste mensen denken dat dopamine vooral draait om geluk of plezier. Maar dat is slechts een klein stukje van het verhaal. Dopamine bepaalt veel sterker of je in beweging komt, focus houdt en je doelen nastreeft. Raakt dit systeem uit balans, dan merk je dat vaak meteen: minder drive, sneller afgeleid, meer uitstelgedrag… terwijl je misschien juist harder je best doet.

Dopamine is betrokken bij vele processen, te weten:

• Motivatie en daadkracht
• Verlangen, ambitie en doelen nastreven
• Focus en concentratie
• Gevoel van beloning en voldoening
• Verslavingsgevoeligheid en prikkelzoekend gedrag
• Mentale energie en drive
• Soepel bewegen en motoriek
• Sociale interesse en nieuwsgierigheid
• Waakzaamheid en alertheid
• Leren, geheugen en gedragsverandering

Hoe wordt dopamine aangemaakt?

Dopamine wordt aangemaakt in zenuwcellen, met name in de hersenen en in de bijnieren.

De basis ligt bij een aminozuur uit je voeding: fenylalanine. Dit wordt in het lichaam eerst omgezet in tyrosine. Vanuit tyrosine ontstaat vervolgens L-dopa, de directe voorloper van dopamine. Pas daarna wordt L-dopa omgezet in dopamine zelf.

De relatie tussen de zieke van Parkinson en dopamine

Wist je dat de ziekte van Parkinson samenhangt met een verminderde aanmaak van dopamine? Dopamine is niet alleen betrokken bij beloning en motivatie. Het speelt ook een cruciale rol bij soepel bewegen en een goede motoriek.

Bij deze aandoening sterven in bepaalde gebieden van de hersenen, met name de substantia nigra, langzaam dopamine-producerende zenuwcellen af. Hierdoor ontstaat een tekort aan dopamine.

Wanneer dopamine afneemt, raken signalen in de hersenen verstoord. Het gevolg hiervan is dat spieren stijver worden, bewegingen trager verlopen en trillingen ontstaan.

Typische symptomen zijn:

• trillen (tremor)
• traag bewegen
• stijve spieren
• problemen met balans

In zekere zin kun je Parkinson zien als het eindstadium van een ernstig verstoord dopaminesysteem.

Belangrijk om te onthouden: dopamine-neuronen zijn bijzonder kwetsbaar voor oxidatieve stress, neuro-inflammatie en schade aan de mitochondriën, de energiefabriekjes van je cellen.

Wat is het ontstekingsremmende potentieel van voeding? (een interessant onderzoek)

De ziekte van Parkinson heb je niet van de een op de andere dag. Sterker nog, er gaan vaak een aantal decennia voorbij voordat de diagnose wordt gesteld. De oorzaak is multifactorieel. Belangrijk hierbij is wel dat neuro-inflammatie ook nu een belangrijke rol speelt.

Bewegen is belangrijk, het verhoogt de bloedstroom en microcirculatie zodat ook de haarvaten in de hersenen voedingsstoffen aanleveren en afvalstoffen afvoeren.

Onlangs las ik een interessant onderzoek waar er specifiek werd gekeken naar het de progressie van de ziekte van Parkinsons en verschillende voedingsmiddelen. Het resultaat zie je hieronder. Hoe groter de negatieve waardes, hoe gunstiger dat specifieke voedingsmiddel is voor de hersenen en dus een negatieve invloed heeft op Parkinson.

Wat valt op? Veel van deze voedingsmiddelen verminderen ontstekingen. Op nummer 1 zie je staan:  ‘verse groenten’. Logisch; in groenten tref je specifieke oplosbare vezels aan die de aanmaak van korte keten vetzuren verhogen (denk aan butyraat en propionaat) Wat nog meer? Noten bevatten ook ontstekingsremmende vetten (denk aan gammalinolzuur). Olijfolie en omega-3 remmen ook sterk ontstekingen.

Wat doet eindeloos scrollen op je mobieltje met je hersenen?

We komen nu aan bij een punt waar ik mij serieus zorgen over maak. Dopamine kun je zien als het gaspedaal van je motivatie. Dit stofje bepaalt of je blijft dromen of daadwerkelijk in actie komt. Het zet verlangen om in daadkracht en helpt je om jouw doelen sneller te bereiken.

Helaas staat dopamine tegenwoordig sterk onder druk door het veelvuldige gebruik van mobiele telefoons. Elke notificatie, elke swipe en elke korte prikkel vraagt iets van je dopaminesysteem. Je blijft scrollen, blijft consumeren… maar voelt je daarna juist leger, minder scherp en minder gemotiveerd.

In het onderstaande plaatje uit deze studie zie je het procesverloop van hoe het veelvuldige gebruik van je mobieltje kan bijdragen aan oxidatieve stress in de hersenen.(2)

Een voortdurende overstimulatie van dopamine ontregelt langzaam het beloningssysteem in je hersenen. Het mechanisme lijkt sterk op een verslaving: je hebt steeds meer prikkels nodig om nog hetzelfde gevoel te ervaren. Je schermtijd loopt ongemerkt op, terwijl de echte voldoening juist afneemt. Op lange termijn kan deze constante overprikkeling bijdragen aan oxidatieve stress en schade in de hersenen.

Waar we eigenlijk voor proberen te vluchten.

Het veelvuldig gebruik van een mobieltje heeft als belangrijke reden: vluchtgedrag. Vluchten van de leegte die de pijn lang geleden heeft achtergelaten en erop wacht om alsnog gevoeld te worden.

De reden dat zoveel mensen zich leeg en ongelukkig voelen…is misschien wel omdat ze er alles aan doen om dat gevoel maar niet te hoeven voelen. Het voortdurende verlangen naar plezier en het krampachtig vermijden van pijn, wordt zo juist de bron van diezelfde pijn.

Vraag om eens echt over na te denken:

Ik ga deze vraag niet direct beantwoorden, maar wil je wel iets voorleggen. Een hoge schermtijd is al niet gezond voor een volwassen laat staan voor een kind. Wat denk je dan dat het doet met een kinderbrein dat nog volop in ontwikkeling is?

Met de concentratie?
Met het vermogen om diep te focussen?
Met schoolprestaties?
Met emotieregulatie?
Met de behoefte aan constante prikkels?

We zijn het langzaam normaal gaan vinden dat kinderen uren per dag achter een scherm zitten. Maar normaal betekent niet automatisch gezond.

Zes tips voor een gezonde dopaminehuishouding

Zorg voor voldoende de cofactoren:
Eerder zagen we dat het eten van voldoende eiwitten erg belangrijk is. In het plaatje bovenaan dit artikel zie je ook verschillende cofactoren. Magnesium en verschillende B vitamines zie ik vaak als limiterende factor. Vergeet ook het aminozuur tyrosine niet dat je aantreft in eiwitrijke voedingsmiddelen.

Leer weer “verveling” verdragen.
Je hersenen gedijden het beste bij rust. Train jezelf in ‘de kunst van het niets doen’. Ga vaker zitten op een bank en wordt een met de verveling. Wat voel je? Wat neem je waar? Vind je dit bijvoorbeeld irritant en wil je snel iets anders doen (vluchten voor de leegte?) Wat zegt dit…?

Verlaag de ruis
Je kunt dopamine niet “opbouwen” als je het constant verbruikt. Vervang vaker de activiteiten in de linker kolom hieronder door die in de rechter kolom

Zorg voor een goede nachtrust
Een langdurig slechte nachtrust verhoogt de ontstekingsgraad in het lichaam. Breng daarom in kaart wat jouw slaap verstoort en waarom je niet goed slaapt. Vooral tijdens de REM-slaap herstelt je brein zich en bereidt het zich voor op de volgende dag. Zie dit als een grote schoonmaak- en herstelfase van je hersenen.

Wat hierbij kan helpen, is een gezond biologisch ritme, niet te laat sporten in de avond en overdag voldoende daglicht krijgen. Magnesium en B-vitamines kunnen daarnaast waardevol zijn wanneer je slaap verstoord is als gevolg van langdurige spanning.

Voorkom dat dopamine onwerkzaam wordt.
Dopamine is een stofje dat snel oxideert en vervolgens onwerkzaam wordt. Het is dus belangrijk dat je vanuit de voeding voldoende antioxidanten binnenkrijgt om de oxidatie van dopamine te minimaliseren. Voedingsmiddelen met veel antioxidanten zijn bijvoorbeeld: pure chocolade, blauwe bessen, broccoli, wortelen, knoflook en noten.

Vul eventueel aan met specifieke supplementen.
Als al de bovenstaande onvoldoende helpen kun je ook kruiden inzetten die een positieve invloed hebben op de aanmaak van dopamine. Het belangrijkste kruid hierbij is mucuna pruriens (fluweelboon) , maar ook het Ayurvedische kruid Bacopa monieri heeft een gunstige invloed op de aanmaak van dopamine. In onze webshop hebben we ook een supplement waar verschillende kruiden in zitten en ondersteunt bij de aanmaak van dopamine: Motivation Power.

Tot slot,

De schoonheid van dit onderwerp laat zich moeilijk vangen in een paar losse tips. Het gaat namelijk om het grotere geheel: de wisselwerking tussen voeding, slaap, ontsteking, stress en trauma. Dit bepaalt uiteindelijk veel meer dan de meeste mensen beseffen, ook hoe goed je dopamine aanmaakt.

Ik deel dit onderwerp niet zomaar. In de praktijk zie ik hoeveel invloed deze processen kunnen hebben op motivatie, focus, je humeur, slaap en mentale veerkracht. Juist daarom vind ik het belangrijk om deze inzichten toegankelijk te maken voor meer mensen.

Wil je hier een diepgaand inzicht in?

Dan ben je van harte welkom bij de masterclass over de mentale gezondheid die over één week van start gaat. In vier lessen en ruim 6 uur neem ik je stap voor stap mee in het grotere geheel en ontdek je:

• hoe je neuro-inflammatie vermindert
• hoe je dieper sleept en ‘uitgeruster’wakker wordt
• hoe je jouw mentale veerkracht versterkt
• en waarom niet alleen dopamine, maar ook serotonine, GABA en acetylcholine hierin een cruciale rol spelen

Klik hier voor meer informatie over de masterclass.

Tot de volgende inspiratiemail!

Hartelijke groet,

Ir. ing. Mohammed Boulahrir
Orthomoleculair therapeut & Klinisch psycho neuro-immunoloog
www.poweracademy.nl

Binnenkort gaat de masterclass Mentale Gezondheid van start!

In deze masterclass neem ik je mee in de wereld achter mentale vermoeidheid, focusproblemen, innerlijke onrust en een overprikkeld brein. Van chronische stress en slaapproblemen tot neuro-inflammatie, dopamine, serotonine en de invloed van je darmen op je mentale gezondheid. Daarnaast ontdek je de vaak verborgen oorzaken die zelden écht besproken worden. Alles helder uitgelegd, wetenschappelijk onderbouwd én direct toepasbaar.